Lesson - सप्तमीविभक्तेः अभ्यासः
कंसे लिखितस्य शब्दस्य सप्तम्यन्तम् रूपम् वक्तव्यमिति अभ्यासः कर्तव्यः।
यथा - (वृक्षः) विहगः अस्ति।
उत्तरम् - वृक्षे विहगः अस्ति।
एवम् सर्वत्र करणीयम्।
कंसे लिखितस्य शब्दस्य सप्तम्यन्तम् रूपम् वक्तव्यमिति अभ्यासः कर्तव्यः।
यथा - (वृक्षः) विहगः अस्ति।
उत्तरम् - वृक्षे विहगः अस्ति।
एवम् सर्वत्र करणीयम्।
| 1 | सप्तमी | प्रथमा | क्रियापदम् |
| 2 | (वृक्षः) | विहगः | अस्ति |
| 3 | tree | bird | |
| 4 | (गृहम्) | जनाः | सन्ति |
| 5 | house | person | |
| 6 | (पुस्तकम्) | पाठाः | सन्ति |
| 7 | book | lesson | |
| 8 | (हस्तः) | कलमाः | सन्ति |
| 9 | hand | pen | |
| 10 | (करः) | कलमाः | सन्ति |
| 11 | hand | pen | |
| 12 | (ललाटः) | तिलकः | अस्ति |
| 13 | forehead | vermilion | |
| 14 | (गलः) | हारः | अस्ति |
| 15 | neck | necklace | |
| 16 | (मस्तकम्) | केशाः | सन्ति |
| 17 | Head | hair | |
| 18 | (मुखम्) | व्रणः | अस्ति |
| 19 | face | scar | |
| 20 | (भवनम्) | प्रकोष्ठाः | सन्ति |
| 21 | building | room | |
| 22 | (वृक्षः) | फलानि | सन्ति |
| 23 | tree | fruit | |
| 24 | (वनम्) | वृक्षाः | सन्ति |
| 25 | forest | tree | |
| 26 | (मार्गः) | यानानि | सन्ति |
| 27 | road | vehicle | |
| 28 | (विद्यापीठम्) | छात्राः | सन्ति |
| 29 | edu insti | students | |
| 30 | (नदः) | जलम् | अस्ति |
| 31 | river | water | |
| 32 | (फलम्) | रसः | अस्ति |
| 33 | fruit | juice | |
| 34 | (पात्रम्) | ओदनः | अस्ति |
| 35 | pot | rice | |
| 36 | (मुखम्) | रामनाम | अस्ति |
| 37 | mouth | name of Rama | |
| 38 | (कृष्णः) | भक्तिः | अस्ति |
| 39 | Lord Krishna | devotion | |
| 40 | (धर्मः) | श्रद्धा | अस्ति |
| 41 | religion | faith | |
| 42 | (वृक्षाः) | विहगाः | सन्ति |
| 43 | tree | bird | |
| 44 | (फलानि) | रसः | अस्ति |
| 45 | fruit | juice | |
| 46 | (प्रकोष्ठाः) | शिष्याः | सन्ति |
| 47 | room | disciple | |
| 48 | (नदाः) | जलम् | अस्ति |
| 49 | river | water | |
| 50 | (शरीरम्) | वस्त्राणि | सन्ति |
| 51 | body | clothe | |
| 52 | (वस्त्राणि) | वर्णः | अस्ति |
| 53 | clothe | color | |
| 54 | (तडागाः) | मत्साः | सन्ति |
| 55 | lake | fish | |
| 56 | (पर्वताः) | खगाः | सन्ति |
| 57 | mountain | bird | |
| 58 | (ग्रन्थाः) | काव्यानि | सन्ति |
| 59 | book | poem | |
| 60 | (महाविद्यालयाः) | ग्रन्थालयाः | सन्ति |
| 61 | college | Library | |
| 62 | (ग्रन्थालयाः) | ग्रन्थाः | सन्ति |
| 63 | library | book | |
| 64 | (ग्रन्थाः) | पाठाः | सन्ति |
| 65 | book | lesson | |
| 66 | (पाठाः) | परिच्छेदाः | सन्ति |
| 67 | lesson | paragraph | |
| 68 | (परिच्छेदाः) | वाक्यानि | सन्ति |
| 69 | paragraph | sentence | |
| 70 | (वाक्यानि) | पदानि | सन्ति |
| 71 | sentence | term/word | |
| 72 | (पदानि) | वर्णाः | सन्ति |
| 73 | term/word | letter | |
| 74 | (नगराणि) | गृहाणि | सन्ति |
| 75 | city | home | |
| 76 | (गृहाणि) | भोजनगृहाणि | सन्ति |
| 77 | home | dining room | |
| 78 | (भोजनगृहाणि) | आसनानि | सन्ति |
| 79 | dining room | seat | |
| 80 | (भोजनगृहाणि) | भोजपीठानि | सन्ति |
| 81 | dining room | dining table | |
| 82 | (भोजपीठानि) | पात्राणि | सन्ति |
| 83 | dining table | plate | |
| 84 | (पात्राणि) | फलानि | सन्ति |
| 85 | plate | fruit | |
| 86 | (फलानि) | रसः | अस्ति |
| 87 | fruit | juice | |
| 88 | (भोजपीठानि) | चषकाः | सन्ति |
| 89 | dining table | glass | |
| 90 | (चषकाः) | उदकम् | अस्ति |
| 91 | glass | water | |
| 92 | (पात्राणि) | चमसाः | सन्ति |
| 93 | plate | spoon | |
| 94 | (अरिः) | क्रोधः | अस्ति |
| 95 | enemy | anger/wrath | |
| 96 | (ऋषिः) | भक्तिः | अस्ति |
| 97 | seer/sage | devotion/partition | |
| 98 | (कविः) | स्नेहः | अस्ति |
| 99 | poet | love/affection/oil | |
| 100 | (निधिः) | आसक्तिः | अस्ति |
| 101 | reservoir/treasure/store | attachment/addiction | |
| 102 | (मणिः) | कान्तिः | अस्ति |
| 103 | gem/bead/jewel | charm/desire | |
| 104 | (रविः) | उष्णता | अस्ति |
| 105 | sun | heat | |
| 106 | (वह्निः) | ज्वाला | अस्ति |
| 107 | fire | flame/light | |
| 108 | (हरिः) | प्रीतिः | अस्ति |
| 109 | amity/love/favour | ||
| 110 | (इन्दुः) | गर्तः | अस्ति |
| 111 | moon | pit/hole | |
| 112 | (केतुः) | मारुतिः | अस्ति |
| 113 | flag/mark | ||
| 114 | (गुरुः) | श्रद्धा | अस्ति |
| 115 | teacher | trust/belief | |
| 116 | (तरुः) | खगाः | सन्ति |
| 117 | tree | bird | |
| 118 | (दस्युः) | आरोपः | अस्ति |
| 119 | thief | superimposition | |
| 120 | (बन्धुः) | प्रेम | अस्ति |
| 121 | friend | love/affection | |
| 122 | (बाहुः) | शक्तिः | अस्ति |
| 123 | arm | power/energy | |
| 124 | (भानुः) | प्रखरता | अस्ति |
| 125 | sun | scorching | |
| 126 | (वायुः) | गतिः | अस्ति |
| 127 | air | movement/refuge | |
| 128 | (विष्णुः) | श्रद्धा | अस्ति |
| 129 | trust/belief | ||
| 130 | (उमा) | अलङ्काराः | सन्ति |
| 131 | ornament | ||
| 132 | (कथा) | रसः | अस्ति |
| 133 | story | juice/soup/taste | |
| 134 | (कन्या) | भूषणानि | अस्ति |
| 135 | daughter | ornament/embellishment | |
| 136 | (कला) | रुचिः | अस्ति |
| 137 | art/part | interest/taste/wish | |
| 138 | (जिह्वा) | माधुर्यम् | अस्ति |
| 139 | tongue | sweetness | |
| 140 | (निद्रा) | सुखम् | अस्ति |
| 141 | sleep | joy/delight | |
| 142 | (पूजा) | पुष्पाणि | अस्ति |
| 143 | worship | flower | |
| 144 | (माला) | कुसुमानि | अस्ति |
| 145 | garland/necklace | flower | |
| 146 | (मेला) | जनाः | सन्ति |
| 147 | gathering | person | |
| 148 | (विद्या) | प्रीतिः | अस्ति |
| 149 | knowledge | amity/love/favour | |
| 150 | (वीणा) | तन्तुः | अस्ति |
| 151 | lute | thread/cord/string | |
| 152 | (सेना) | सैनिकाः | सन्ति |
| 153 | army | soldier | |
| 154 | (सेवा) | अधिकारः | अस्ति |
| 155 | service | authority/ability | |
| 156 | (कर्मन्) | अधिकारः | अस्ति |
| 157 | work | authority/ability | |
| 158 | (चर्मन्) | वर्णः | अस्ति |
| 159 | skin | color/letter | |
| 160 | (धामन्) | जनाः | सन्ति |
| 161 | abode/house | person | |
| 162 | (नामन्) | प्रीतिः | अस्ति |
| 163 | name | amity/love/favour | |
| 164 | (वेश्मन्) | मनुष्याः | सन्ति |
| 165 | abode/house | man | |
| 166 | (हेमन्) | प्रभा | अस्ति |
| 167 | gold | illumination/lustre | |
| 168 | (भगवत्) | भक्तिः | अस्ति |
| 169 | Lord | devotion | |
| 170 | (गुणवत्) | गुणाः | सन्ति |
| 171 | excellent/qualified | quality/talent/strand/lace | |
| 172 | (ज्ञानवत्) | ज्ञानम् | अस्ति |
| 173 | wise/learned | knowledge | |
| 174 | (अम्भस्) | स्वादः | अस्ति |
| 175 | water | taste | |
| 176 | (चक्षुस्) | तेजः (तेजस्) | अस्ति |
| 177 | eye | aura/fire/lustre | |
| 178 | (चेतस्) | शान्तिः | अस्ति |
| 179 | mind | peace | |
| 180 | (छन्दस्) | मन्त्राः | सन्ति |
| 181 | meter/Veda | ||
| 182 | (तपस्) | क्लेशः | अस्ति |
| 183 | austerity/penance | grief/anguish/trouble | |
| 184 | (नभस्) | वारि | अस्ति |
| 185 | cloud/sky | water | |
| 186 | (पयस्) | जलम् | अस्ति |
| 187 | water/milk | water | |
| 188 | (मनस्) | सुखम् | अस्ति |
| 189 | mind | joy/delight | |
| 190 | (वक्षस्) | साहसम् | अस्ति |
| 191 | chest/breast/bosom | adventure/rash/adultery | |
| 192 | (वचस्) | पटुता | अस्ति |
| 193 | speech/sentence | skill | |
| 194 | (वासस्) | जीर्णता | अस्ति |
| 195 | clothes/garment | oldness/ruin | |
| 196 | (शिरस्) | केशाः | सन्ति |
| 197 | Head | hair | |
| 198 | (श्रेयस्) | मोक्षः | अस्ति |
| 199 | auspicious/better/ | liberation/emancipation/salvation/redemption | |
| 200 | (सम्पद्) | सुखम् | अस्ति |
| 201 | wealth | joy/delight | |
| 202 | (विपद्) | दुःखम् | अस्ति |
| 203 | adversity/ruin | sorrow/grief/misery | |
| 204 | (आपद्) | निराशा | अस्ति |
| 205 | danger/calamity | despair/hopelessness | |
| 206 | (परिषद्) | सदस्याः | सन्ति |
| 207 | assembly/council | member | |
| 208 | (संसद्) | सभ्याः | सन्ति |
| 209 | congress/parliament/session | civilized/polite | |
| 210 | (तडित्) | तीव्रता | अस्ति |
| 211 | lightening | poignancy/heat | |
| 212 | (सरित्) | जलम् | अस्ति |
| 213 | river/creek | water |
Thanks for doing such a great work to spread Sanskrit language.
ReplyDelete